Dane z raportu
Uwarunkowania i oddziaływania: demografia, gospodarka, bezpieczeństwo
Demografia
Wpływ starzenia się społeczeństwa na gospodarkę
Polska należy do najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie. Malejąca liczba osób aktywnych zawodowo przekłada się na spowolnienie gospodarcze. Międzynarodowe prognozy (m.in. Komisji Europejskiej i OECD) wskazują, że sam czynnik demograficzny może obniżać średnioroczny wzrost PKB o blisko jeden punkt procentowy do 2040 roku, co utrudni dalsze „doganianie” przez Polskę poziomu życia najbogatszych państw.
Jeśli nie wzrośnie liczba pracujących lub wiek przechodzenia na emeryturę, system stanie przed wyborem – niższe emerytury czy wyższe podatki. Bez wprowadzenia zmian, przeciętna emerytura może spaść z obecnych ok. 47% przeciętnego wynagrodzenia do 35% w 2040 roku i nawet 26% w 2060 roku.
Odpowiedź na te wyzwania powinna łączyć kilka obszarów: przewidywalną politykę migracyjną i integracyjną, wyższą aktywność zawodową osób w wieku 55+, podnoszenie wieku emerytalnego oraz inwestycje w zdrowie i politykę nastawioną na wzrost dzietności.
Gospodarka
Wpływ imigracji na gospodarkę i rynek pracy
W Polsce mieszka obecnie od 2 do 2,5 mln cudzoziemców, z czego ponad 1 mln legalnie pracuje. Jako pracownicy, przedsiębiorcy i konsumenci odgrywają oni coraz większą rolę w rozwoju polskiej gospodarki. Symulacje Deloitte wskazują, że obecność migrantów może przełożyć się na długoterminowy wzrost polskiego PKB o 5,1–10,7%.
Imigracja zwiększa liczbę osób w wieku produkcyjnym, poprawia relację między liczbą pracujących a emerytów oraz częściowo łagodzi skutki starzenia się społeczeństwa. Pracownicy zagraniczni są szczególnie ważni dla branż borykających się z niedoborem kadry, tj. usługi administrowania i działalność wspierająca, hotelarstwo i gastronomia (HoReCa), transport, budownictwo, handel oraz przetwórstwo przemysłowe.
Znaczenie cudzoziemców widoczne jest również w sferze konsumpcji. Coraz większa część osiąganych przez nich dochodów pozostaje w Polsce, co wspiera krajowy popyt. Wartość przekazów pieniężnych wysyłanych za granicę spadła z około 7,1 mld zł kwartalnie w 2023 roku do około 3 mln zł w połowie 2025 roku.
Migranci w relatywnie niewielkim stopniu korzystają także z wydatków publicznych – w 2024 roku ich udział w wydatkach był o 1/3 niższy niż udział w populacji Polski.
Bezpieczeństwo
Migracja a bezpieczeństwo i zagrożenia hybrydowe
Tematyka migracji w Polsce jest silnie obecna w debacie publicznej i często podlega upolitycznieniu. Na postrzeganie tego zjawiska wpływają m.in. obawy związane z tożsamością i bezpieczeństwem, wzmacniane przez dezinformację oraz działania destabilizacyjne, m.in. prowadzone na granicy polsko-białoruskiej.
Jednocześnie dostępne dane nie potwierdzają nadreprezentacji cudzoziemców wśród sprawców przestępstw w Polsce. Rzeczywisty obraz migracji jest bardziej złożony i wymaga oparcia debaty publicznej na rzetelnych danych oraz analizie faktów.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Straży Granicznej (roczne Informacje Statystyczne)
Budowanie równowagi między bezpieczeństwem państwa a spójnością społeczną wymaga odejścia od narracji permanentnego kryzysu na rzecz długofalowej strategii. Powinna ona łączyć skuteczną ochronę granic i przewidywalne procedury migracyjne z polityką integracyjną oraz transparentną komunikacją.
Materiały
do pobrania
Pobierz raport i materiały podsumowujące najważniejsze dane, wnioski oraz rekomendacje dotyczące migracji w Polsce. Wszystkie publikacje są dostępne bezpłatnie i stanowią źródło wiedzy dla biznesu, administracji publicznej, samorządów oraz wszystkich zainteresowanych tematyką migracji.
